Mardon, 18 Majo 1999 12:18:10 +0200 De: Joan Inglada

Mi trovis kelkajn klarigojn pri la -O kaj -U tabelvortoj, kiujn mi detalas:

Kio estas tio en via glaso? Tio estas biero. Mi shatas bieron. Mi trikas multan bieron (multe da biero).
Kiom da glasoj de biero vi trinkis hodiaù?
Mi trinkis ses glasojn da biero. Chi tiu estas la sesa glaso de biero kiun mi trinkas hodiaù. Chi tiu estas la sesa biero kiun mi trinkas chi foje.
 

En "La tuta Esperanto" de Henrik Seppik, <http://www.esperanto.mv.ru/Lat1/lernolibroj.html> mi trovis jene:

91. Kio, kiu, kia.

La serio kun la finajho -o (io, kio, tio, chio, nenio) estas veraj substantivoj (same kiel libro, lampo): Tio estas bildo. Fino bona, chio bona. Nenio nova sub la suno. Io premas mian koron.

Same kiel oni ne povas senceremonie apudmeti du substantivojn (ekz. "domo patro"), same oni ne povas ankaù la io-vortojn apudmeti al substantivoj: ili estas uzeblaj nur memstare, anstataù substantivoj. Sekve la esprimo "Kion libron vi legas?" estas erara.

Kun substantivoj estas uzeblaj la ia-vortoj (ia, kia, tia, chia, nenia) kaj iu-vortoj (iu, kiu, tiu, chiu, neniu): Kian libron vi
legas? Mi legas interesan (dikan, novan, Esperantan) libron. Kiun libron vi legas? Mi legas biblion. Kiel la respondoj
montras, kia libro kaj kiu libro ne estas egalaj: demandante per kiA, oni volas ekscii la ecojn (kvalitojn), demandante per kiU, oni volas ekscii la nomon.

Tiun chi diferencon inter la ia- kaj iu- vortoj oni devas bone atenti, char de ili dependas la senco de la frazo: KiAn malsanon li havas? Li havas gravan malsanon. KiUn malsanon li havas? Li havas ftizon. TiA homo (kia li estas) ne estas fidinda. TiU homo (kiu tie staras) ne estas fidinda. Shi ne fumis chiUjn cigaredojn (t. e. kelkajn shi restigis). Shi ne fumas chiAjn (chiaspecajn) cigaredojn, sed nur la plej bonajn.

Rimarko: La io-vortoj estas uzataj nur ununombre: Per kio (ne "kioj") iras la homoj? Per la piedoj.